به گزارش خبرنگار گیل شهروند حسین منکوئی : در سرزمین باران، جایی که طبیعت سخاوتمندانه‌ترین تصویر خود را به نمایش گذاشته است، شاید در نگاه نخست سخن گفتن از بحران انرژی و ضرورت مدیریت مصرف برق چندان ضروری به نظر نرسد؛ اما واقعیت این است که فراوانی بارش و سرسبزی، به معنای نامحدود بودن منابع انرژی نیست. توسعه پایدار زمانی معنا پیدا می‌کند که میان رفاه امروز، حفظ محیط‌زیست و حقوق نسل‌های آینده تعادل برقرار شود.

استان گیلان در سال‌های اخیر هم‌زمان با توسعه شهرنشینی، افزایش استفاده از تجهیزات سرمایشی و گرمایشی، گسترش فعالیت‌های اقتصادی و تغییر الگوی مصرف، با ضرورت جدی‌تری برای مدیریت مصرف برق مواجه شده است. در چنین شرایطی، مسئله فقط تولید برق بیشتر نیست؛ بلکه بخش مهمی از راه‌حل، اصلاح شیوه مصرف و تبدیل آن به یک فرهنگ عمومی است.

پیک مصرف؛ آزمونی برای مسئولیت اجتماعی

یکی از دشوارترین مقاطع شبکه برق، دوره‌های اوج مصرف است؛ زمانی که افزایش هم‌زمان تقاضای برق در بخش‌های مختلف می‌تواند فشار قابل توجهی بر شبکه وارد کند. در این زمان، حتی کاهش اندک مصرف در تعداد زیادی از مشترکان می‌تواند اثر بزرگی بر پایداری شبکه داشته باشد.

اینجاست که مدیریت مصرف از یک توصیه ساده به یک مسئولیت اجتماعی تبدیل می‌شود. اگر یک شهروند در ساعات اوج مصرف، استفاده از وسایل پرمصرف را کاهش دهد، یک اداره تجهیزات غیرضروری را خاموش کند و یک واحد صنعتی برنامه مصرف خود را مدیریت کند، حاصل این اقدامات پراکنده می‌تواند به یک دستاورد جمعی تبدیل شود.

در واقع، مدیریت مصرف برق زمانی موفق خواهد بود که شهروند احساس کند بخشی از راه‌حل است، نه اینکه صرفاً مخاطب دستورها و توصیه‌ها باشد.

رسانه؛ حلقه اتصال مردم و صنعت برق

در این میان، رسانه نقشی فراتر از اطلاع‌رسانی دارد. رسانه می‌تواند رفتار اجتماعی را تغییر دهد؛ البته نه با تکرار مداوم پیام‌های کلیشه‌ای، بلکه با روایت کردن تجربه‌های واقعی.

وقتی مخاطب بداند یک خانواده چگونه با چند تغییر ساده در سبک زندگی توانسته مصرف برق خود را کاهش دهد، یا یک واحد صنعتی چگونه با اصلاح فرآیند تولید و استفاده از فناوری‌های هوشمند، مصرف انرژی را کنترل کرده است، پیام مدیریت مصرف از یک توصیه اداری به یک تجربه قابل لمس تبدیل می‌شود.

رسانه‌های گیلان می‌توانند روایت‌های محلی بیشتری تولید کنند؛ روایت یک مغازه‌دار، کشاورز، مدیر مدرسه، کارمند، کارآفرین، کارخانه‌دار یا خانواده‌ای که برای کاهش مصرف برق اقدام کرده است. چنین روایت‌هایی نشان می‌دهد مدیریت مصرف، پروژه‌ای متعلق به یک سازمان خاص نیست؛ بلکه کاری است که از خانه و محل کار آغاز می‌شود.

از خاموش کردن چراغ تا هوشمندسازی مصرف

مدیریت مصرف برق را نباید فقط به خاموش کردن چراغ‌های اضافی محدود کرد. جهان امروز به سمت مدیریت هوشمند انرژی حرکت می‌کند و گیلان نیز می‌تواند از ظرفیت فناوری برای کاهش مصرف و افزایش بهره‌وری استفاده کند.

کنتورهای هوشمند، تجهیزات کم‌مصرف، سامانه‌های مدیریت انرژی، تولید برق از منابع تجدیدپذیر و استفاده هدفمند از انرژی خورشیدی، بخشی از ابزارهایی هستند که می‌توانند الگوی مصرف را تغییر دهند.

در استانی که از ظرفیت‌های طبیعی و انسانی قابل توجهی برخوردار است، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر می‌تواند علاوه بر کمک به تأمین انرژی، گامی در مسیر حفاظت از محیط‌زیست و توسعه اقتصادی پایدار باشد. البته استفاده از این ظرفیت نیازمند برنامه‌ریزی، سرمایه‌گذاری، آموزش و سیاست‌گذاری مناسب است.

اداره‌ها و صنایع؛ ظرفیت بزرگ برای صرفه‌جویی

بخش اداری نیز یکی از حوزه‌هایی است که می‌تواند با اصلاح رفتار و مدیریت تجهیزات، نقش مؤثری در کاهش مصرف برق داشته باشد. تنظیم مناسب سامانه‌های سرمایشی، خاموش کردن تجهیزات بلااستفاده، استفاده از روشنایی بهینه و اصلاح ساعات استفاده از برخی تجهیزات، اقداماتی ساده اما اثرگذار هستند.

در بخش صنعت نیز موضوع پیچیده‌تر و البته مهم‌تر است. مدیریت مصرف در صنایع نباید به معنای توقف تولید تلقی شود. هدف اصلی باید افزایش بهره‌وری انرژی، اصلاح فرآیندها و استفاده از فناوری‌هایی باشد که امکان تولید بیشتر با مصرف انرژی کمتر را فراهم می‌کنند.

مردم باید شریک مدیریت مصرف باشند

یکی از مهم‌ترین الزامات موفقیت برنامه‌های مدیریت مصرف، اعتماد و مشارکت مردم است. شهروند زمانی همراه می‌شود که بداند چرا باید مصرف خود را مدیریت کند، این اقدام چه اثری بر زندگی خودش و جامعه دارد و نتیجه مشارکت او چگونه دیده و ارزیابی می‌شود.

بنابراین، اطلاع‌رسانی باید از زبان هشدار صرف فاصله بگیرد و به سمت گفت‌وگوی اجتماعی حرکت کند. باید به مردم گفته شود که مدیریت مصرف به معنای کاهش رفاه نیست؛ بلکه به معنای مصرف درست، جلوگیری از اتلاف و استفاده هوشمندانه از منابع است.

اگر مصرف برق را یک سرمایه عمومی بدانیم، همه ما در برابر آن مسئولیم.

روایت روشن برای آینده روشن

جشنواره «روایت روشن» می‌تواند فرصتی برای تغییر نگاه به موضوع مدیریت مصرف باشد؛ فرصتی برای اینکه رسانه‌ها به جای پرداختن صرف به آمار خاموشی و میزان مصرف، روایت انسان‌ها، فناوری‌ها، تجربه‌های موفق و راهکارهای بومی را به تصویر بکشند.

گیلان برای عبور از چالش‌های انرژی، بیش از هر چیز به یک «فرهنگ مصرف هوشمند» نیاز دارد؛ فرهنگی که از خانه آغاز شود، در مدرسه آموزش داده شود، در اداره و کارخانه اجرا شود و از طریق رسانه به یک مطالبه و رفتار عمومی تبدیل شود.

سرزمین باران می‌تواند سرزمین بهره‌وری انرژی نیز باشد؛ به شرط آنکه مدیریت مصرف را نه یک وظیفه مقطعی در روزهای گرم سال، بلکه بخشی از سبک زندگی و مسئولیت اجتماعی خود بدانیم.

آینده روشن، فقط با برق پایدار ساخته نمی‌شود؛ با شهروندان آگاه، مصرف هوشمند و رسانه‌های مسئول ساخته می‌شود